حسین رحیمی
دیسک های نوری - فناوری هایی که گسترش پیدا نکردند

دیسک های نوری – فناوری هایی که گسترش پیدا نکردند

بعضی از فناوری ها در دنیا هستن که شاید به نظر شگفت انگیز بیان ولی هیچ وقت گسترش زیادی پیدا نکردن. دو دلیل داره که چرا این فناوری ها در سال های اول عرضه منسوخ میشن. اول این که این فناوری ها پاسخگوی مشتری نبودن و دوم این که خیلی دیر به بازار عرضه شدن. در این مقاله میخوام در مورد بعضی از مدل های دیسک نوری و فناوری های منسوخ شده ذخیره سازی چند رسانه ای صحبت کنم که حتی پاشون به ایران هم نرسید و دلیل منسوخ شدنشون رو بررسی کنیم.

بتامکس ( Betamax ) :

بعد از نوار های ویدیویی VHS نوار های ویدیویی Betamax توسط شرکت سونی در سال ۱۹۷۵ به بازار اومد که کوچکتر از VHS بود و حتی زمان زیادی رو هم ویدیو ذخیره میکرد. اما به دلیل این که VHS ها دنیا رو گرفته بودن ، استفاده از بتامکس ها به زیاد جا نیوفتاد و افراد کمی بودن که دستگاه پخش بتامکس رو خریدن. اما بلاخره مبدل بتامکس به وی اچ اس به بازار اومد و کاربران با قراردادن فیلم های بتامکس در مبدل وی اچ اس میتونستن در ویدیو های معمولی هم این فیلم ها رو تماشا کنن. همین هم باعث شد که دستگاه های پخش بتامکس زیاد رواج پیدا نکنه. البته این فیلم ها استفاده حرفه ای خودشون رو در تلوزیون ها و دوربین های حرفه ای و خبرنگاری ادامه دادن.

لیزر دیسک ( Laser Disc – LD ) :

لیزر دیسک ( Laser Disc - LD )

بعد از دوران نوار ویدیوی نوبت به دیسک های نوری در سال ۱۹۷۸ رسید. دیسک های نوری خودشون به موفقیت چشمگیری نرسیدن ولی تونستن الگوی خوبی برای دیسک های فشرده CD و بعد از اون دیسک های فشرده تر DVD باشن. لیزر دیسک ها با قطر ۳۰ سانتی خیلی بزرگ بودن و میتونستن فقط ۳۰ دقیقه فیلم در هر طرف ذخیره کنن. آنها فقط در چند کشور آمریکایی و اروپایی به صورت محدود تولید شدند. دقیقاً چند سال بعد دیسک های فشرده یا Compack Disc ها که ما اون ها رو با نام CD میشناسیم دنیا رو فرا گرفت. چون تنها در اندازه ۱۲ سانتیمتر میتونست حدود ۸۰ دقیقه فیلم رو با فرمت VCD در خودش جای بده. علاوه بر این که CD ها میتونن یک آلبوم با کیفیت بالا و بیت ریت کامل با فرمت Wave رو در خودشون جا بدن و این رویای موزیسین ها بود. چون تا قبل از CD نوار های کاست صوتی کیفیت استودیو رو پایین میاورد و به جز این نوار ها هیچ ابزار خوبی برای ارائه کیفیت مناسب نبود.

مینی دیسک ( MiniDisc – MD ) :

مینی دیسک ( MiniDisc - MD )

مینی دیسک ها بعد از سی دی ها در سال ۱۹۹۲ عرضه شدند و کوچکتر از سی دی ها بودن و به اندازه سی دی ها میتونستن موسیقی ذخیره کنن. این دیسک ها هم توسط شرکت سونی به بازار عرضه شدند. به اندازه فلاپی دیسک های کوچک بودند و شبیه به فلاپی دیسک ها در محفظه قرار داشتند. اما عمر زیادی نداشتن و حداقل در کشور های خاورمیانه خیلی کم پیدا میشدن. یکی از دلایلش هم شاید کمبود دستگاه های پخش آنها بود. CD ها جا افتاده بودن و شرکت های موسیقی ۸۰ درصد آلبوم ها رو روی CD ها عرضه میکردن.

بلوری ( Blu-Ray ) :

این دیسک های ذخیره سازی در سال ۲۰۰۸ توسط شرکت سونی به بازار عرضه شد. اندازه آنها به اندازه سی دی ها و دی وی دی ها بود اما میشه گفت در دوران شکوفایی اینترنت و شروع استفاده از فلش مموری ها همزمان شد. بلوری ها ظاهراً دیسک های فوق العاده ای بودن ولی در باطن مشکلاتی رو هم به همراه داشتن. این دیسک ها برای فیلم ها با کیفیت بالا ۴K طراحی شدن و هدف ذخیره فیلم با کیفیت بسیار بالا بود. چیزی در حد فیلم های اصلی سینما. اما تلوزیون ها و دستگاه های پخش این فیلم ها خیلی گرون بود و هر کسی قادر به خرید این دیسک ها نبود. علاوه بر این برای تهیه تلوزیون های ۴k شبکه تلوزیونی با این فرمت وجود نداشت و خرید این تلوزیون ها منطقی نبود. پس وقتی مردم با همون فرمت ۱۰۸۰ فول اچ دی راضی هستن ، دلیلی هم نداشت که چنین دیسک هایی رو تهیه کنن. حتی فیلم های فول اچ دی با کیفیت بالا و حجم کم در اینترنت موجود بود و نیازی به دیسک جدید نبود. به صورتی که حتی در همون DVD ها هم میشد با فرمت های MKV و MP4 دو تا سه فیلم با کیفیت رو بر روی یک دیسک DVD ذخیره کرد. اگرچه DVD ها هم دیگه مثل قبل رایج نبود و کاربران برای تماشای این فیلم ها از فلش مموری ها استفاده میکردن که قابل بازنویسی هم بود.
اما این دیسک ها شاید در دنیای فیلم ها زیاد کاربرد نداشتند ولی شرکت سونی و چند شرکت دیگر از این دیسک ها برای دستگاه های کنسول بازی استفاده کردند تا حجم زیاد بازی ها را در آنها قرار بدن که صد البته فقط کاربران لاکچری و پولدار قادر به استفاده از این کنسول های بازی بودند.

مینی سی دی و مینی دی وی دی ( MiniCD – MiniDVD ) :

مینی سی دی و مینی دی وی دی ( MiniCD - MiniDVD )

این دیسک ها از فناوری خاصی برخوردار نبودند و فقط اندازه کوچک شده سی دی ها و دی وی دی ها بودن و به مقداری که کوچک شده بودن ، اطلاعات کمتری هم ذخیره میکردن. بیشتر جنبه تبلیغاتی داشتن و شرکت های مختلف برای معرفی رزومه و گالری خودشون روی کاتالوگ ها استفاده میکردن. البته از مینی دی وی دی ها در هندی کم ها هم استفاده میشد که با ورود هارد های داخلی هندی کم، استفاده از این دیسک ها هم محدود شد. از این دیسک ها هنوز هم در بازار پیدا میشه ولی خیلی کم استفاده میشن و شاید اصلاً دیگه تولید هم نشن.
اگر من شرکت فیلم سازی داشتم ، حتماً از این آنها برای پخش آلبوم های موسیقی و فیلم استفاده میکردم. البته با ورود فرمت های فشرده کسی به این دیسک ها زیاد اهمیت نمیداد و این دیسک ها هم خیلی دیر و محدود وارد بازار شدن.

دیسک مودز یا مودس ( MODS ) :

حدود ۱۰ سال از ساخت این دیسک نوری در کالج امپریال لندن میگذره اما هنوز خبری از تولید انبوه این دیسک شنیده نمیشه. البته بعید هستش که این دیسک پاش به ایران برسه. چون قطعاً جز رسانه های گرون و خیلی لوکس هستش. این دیسک ۱ ترابایت اطلاعات رو میتونه در خودش ذخیره کنه. تنها راهی که این دیسک پاش به بازار برسه اینه که مردم واقعاً بهش نیاز پیدا کنن. برای مثال کنسول های بازی که گرافیک فوق العاده ای رو داشته باشن ونیاز به حجم بالایی از دیتا داشته باشن. برای مثال پلی استیشن ۶ یا ۷٫

سخن پایانی :

قطعاً خیلی از فناوری ها هستن که به دلایلی مانند انحصاری بودن فناوری و یا بی استفاده بودن به صورت انبوه عرضه نشدن. من در این مقاله فقط در مورد چند نمونه از فناوری های چند رسانه ای صحبت کردم و فکر میکنم در زمینه های مختلف فناوری های دیگری هم باشند که به چشم من نیوفتاده. مثل ربات های خدمتکار و یا لوازم خانگی. این پست رو بیشتر جهت نستالژی بودن این لوازم قرار دادم چون خودم به شخصه به فناوری های ذخیره اطلاعات علاقه داشتم و دوست داشتم با شما هم به اشتراک بزارم.

پاسخی بنویسید

ارتباط با من در واتس اپ
ارسال به واتس اپ